VOLKAN DÜNDAR

Kentsel Alanda Biyobozunur Atıkları Kompostlaştırılması

Kompost Nedir?

Kompost daha önce yaşamış olan canlılardan kalan tüm organik maddelerin uygun ortamlarda mikroorganizmalar tarafından ayrıştırılıp, mineralize edilmesi sonucu ortaya çıkan humus benzeri materyaldir.

Organik maddelerin, bulunulan ortamın, ekonomik şartların özelliklerine göre çeşitli kompost yöntemleri uygulanabilir.

Kentsel alanda kompostun önemi Atıkların geri dönüşümünde gıda atıklarının kaynağında diğer atıklardan ayrılmasının kritik öneminden kaynaklanmaktadır. Evsel atıklar içindeki biyobozunur gıda atıkları kaynağında diğer atıklardan ayrılmazsa bunların bulaştığı diğer atıklar geri dönüştürülemediği için çok büyük miktarlarda atık çöp halinde taşınıp vahşi depolanmaya neden olmaktadır.

Çöp: olmaması gereken yerde bulunan madde olarak tanımlanabilir.

Evsel gıda atıkları aslında dert değil, servettir.

2024 yılı verilerine göre İstanbulda günlük katı atık miktarı 20.000 tondur.

Belediye verilerine göre 2024 yılında 4 milyon 609 bin ton atık taşınmıştır. Günde 12.592 ton atık taşınmıştır.

Bir çöp kamyonu 13-15 ton atık taşır. Günde 1000 kamyon seferi atık taşınmıştır.

Atıklar Anadolu yakasında 45 km, Avrupa yakasında 90 km yol kat ederek depolama tesislerine ulaşmaktadır.

Günlük kişi başı atık miktarı 1.1 kg’dır.

Atıkların %56’sı biyobozunur organik atıklardır.

Bu miktarda çöpü yönetmek imkansızdır.

Taşıma maliyeti yanında trafik sorunu, hava kirliliği, büyük miktarda araziler kirlenmekte, çöplük çevresindeki hemşehriler madur olmaktadır.

Oysa bu sorunların tamamı yaşam biçiminin yanlış kurgulanılmasından kaynaklanmaktadır.

Kaynakları, topla- kulan- at şeklindeki doğrusal üretim tüketim paradigması artık yaşamla bağdaşır değildir.

Paradigmayı değiştirip, kaynakların döngüsel kullanımını içeren yaşam biçimine geçmek aslında çok kolay, ucuz, verimli ve sağlıklıdır.

Biyobozunur organik atıkların kaynağında diğer atıklardan ayrıştırılması ve kaynağında kompostlaştırılması halinde diğer atıkların yönetimi  çok kolaylaşacaktır.

Biyobozunur evsel gıda atıklarından  kaynağında bokaşi kompostu üretilirse bu atıkların hacmi %50 azalır, %30 bokaşi altı suyu üretilir. Bu sıvı yararlı mikroorganizmalar, mineraller, biyoaktif moleküllerden zengin bir sıvı gübre olarak taşınması, kullanılması, depolanması çok kolay bir sıvıdır.

Bokaşi Kompostu:

Organik atıkların kaynağında diğer atıklardan ayrılıp yine yerinde, taşınmadan kompostlanması sağlanır.

Organik atıkların yararlı bakterilerle düşük oksijenli ortamda (%0,5-2) laktik fermentasyonu yoluyla kötü koku, sinek-böcek olmadan turşuya dönüştürülmesi işlemidir.

• Uygulaması çok kolaydır
• En ucuz kompost yöntemidir.
• Enerji harcamayı gerektirmez
• Atık hacmi işlem sonunda %50 azalır, ağırlığının %30’u kadar alttan bokaşi altı suyu elde edilir. Bu sıvı çok zengin bir sıvı gübredir.
• Küçük boyutlarda (evde) veya büyük boyutlarda yapılabilir
• Kötü koku oluşmaz
• Karbon, azot, sülfür kaybı olmaz
• Toprakta yavaş yavaş çözünen bir gübre olarak çalışır
• Atıklar oluştuğu yerde kompost olur, toplama, taşıma, depolama masrafı olmaz. Kompostu yapanlar balkon bahçeciliğine yönelir.
• Kompost ve vermikompostla birlikte kullanılabilir
• BSF larvası üretiminde kullanılabilir
• Her türlü mutfak atığını değerlendirir
• Ülkemizde Bazı belediyelerde halka bokaşi kovaları dağıtılmakta ve gıda atıkları bokaşi kompostu haline getirilmektedir.

Atık yönetiminde başarısızlığın nedeni; geri dönüşüm ekonomisinden halkın faydalanamamasıdır.

Türkiye’de insanların %90’I kentsel alanlarda yaşamakta, bunların %80’I yoksulluk sınırının altında, bunların da %30’u ise açlık sınırının altında gelir düzeyindedir. İşsizliğin tamamı kentlerdedir. Gıda tüketiminin %90’ı kentlerde olup. Gıdaların türüne göre %40-60’ı tarladan çatala kadar yolculuğunda çöpe gitmektedir.

Dar gelirlilerin en önemli harcama kalemi gıda olsa da en ucuz, besleyici değeri en düşük, tarım zehirleriyle en fazla kirlenmiş gıdalara ancak ulaşabilmektedirler.

Kırsal alanda fazla sorun olmayan gıda atıkları (evcil hayvanlar tarafından tüketilir, gübreye dönüşür) kentsel alanda en büyük sorunlardan biridir.

Kendi suyumuz, kompostumuzla dışardan girdi maliyeti olmadan balkon bahçeciliği ile kendi gıdamızın bir kısmını bedava üretebiliyoruz.

Solucan kompostu üretimi:

• Solucan kompostu; Solucanlar ve onlarla uyumlu çalışan mikroorganizmaların organik atıkları biyolojik yolla oksidasyonudur. Sonuçta çok miktarda humus içeren stabil bir ürün olan solucan gübresi oluşur.
• Evde çok küçük ölçekte de, büyük işletmelerde de uygulanabilir.
• Sonuçta elde edilen ürün müthiş bir toprak düzenleyicidir ve bitki gelişimini sağlayan benzeri olmayan özellikleri vardır.

Balkon Bahçeciliği:

• İnsanların %90’ı kentlerde yaşar, Bunların %80’ı yoksulluk sınırının altında bulunurken, kişinin kendi gıdasını üretmesi kendi parasını basması demektir.
• Kentlerde balkon, teras, bahçe, kaldırım, park gibi yerlerde yükseltilmiş yataklarda, “wicking bed”lerde gıdanın bir kısmı kolaylıkla üretilebilmektedir.

Bizim evimizde bu sistemle 15 yıldır gıda atıkları Belediyenin vahşi toplama sistemine kaptırılmadan kompostlaştırılmakra ve sebzelerimizin önemli bir kısmı bahçemizde üretilmektedir.