RAMAZAN ÇAKMAKCI

Enerji Hukukunda Yapay Zekânın Kaçınılmazlığı: Normatif Kör Noktaların Tespiti, Mevzuat Kesişimlerinin Analizi ve Düzenleme Değişikliklerinin Sistemik Etkisinin Öngörülmesi

Abstract

Bu makale, enerji hukukunun günümüzde yalnızca kanun ve yönetmeliklerden oluşan doğrusal bir norm alanı olmaktan çıkarak; EPDK düzenlemeleri, TEİAŞ’ın teknik süreçleri, çevre-planlama rejimleri ve yargısal içtihatların eş zamanlı etkileşiminden oluşan çok katmanlı ve ağsal bir normatif ekosisteme dönüştüğünü ileri sürmektedir. Bu dönüşüm, klasik hukukçu, teknik uzman ve sektör uygulayıcısının kendi disipliner alanlarında derinleşmesine rağmen, sistemin bütününde ortaya çıkan örtük çatışmaların, mevzuat kesişimlerinin ve henüz uyuşmazlığa dönüşmemiş risk alanlarının gözden kaçmasına yol açan “normatif kör noktalar” üretmektedir. Makalenin temel tezi, enerji hukuku gibi yüksek teknik yoğunluk ve düzenleyici karmaşıklık içeren bir alanda yapay zekâ kullanımının artık ihtiyari bir kolaylık değil, metodolojik bir zorunluluk haline geldiğidir. Bu bağlamda yapay zekâ, insan uzmanlığının yerine geçen otonom bir karar verici olarak değil; insan muhakemesinin erişim alanını genişleten, görünmeyen bağlantıları görünür kılan ve çok katmanlı veriyi ilişkisel biçimde işleyebilen bir “epistemik protez”, “mercek” ve “artırılmış uzmanlık” aracı olarak konumlandırılmaktadır. Çalışmada, yapay zekânın mevzuat haritalama, içtihat kümeleme, teknik veri ile hukuki gerekçe arasında köprü kurma, düzenleyici değişikliklerin zincirleme etkilerini simüle etme ve henüz ortaya çıkmamış uyuşmazlık alanlarını öngörme işlevleri incelenmektedir. Son olarak makale, bu teknolojinin enerji hukukunda meşru biçimde kullanılabilmesi için açıklanabilirlik, denetlenebilirlik, veri güvenilirliği, hesap verebilirlik ve insan denetimi ilkelerine dayalı insan merkezli bir yönetişim modelinin zorunlu olduğunu savunmaktadır.

Biyografi

1969 yılında Karşıyaka’da doğmuştur. 1987 yılında İzmir Çınarlı Teknik Lisesi Elektrik Bölümü’nden, 1993 yılında ise İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nden mezun olmuştur. Halen İstanbul Barosu’na kayıtlı olarak serbest avukatlık faaliyetini sürdürmektedir.

Yapay zekâ ve hukuk, hukuk teknolojileri, yayıncılık ve avukatlık hukuku alanlarında çalışmaktadır. Ankara Barosu Yapay Zekâ Hukuku Merkezi Danışma Kurulu üyesidir. Yapay zekâ ve hukuk alanında çeşitli makaleleri yayımlanmış; bu kapsamda ulusal çalıştaylara ve medya programlarına katılmıştır. 2001 yılında kurucu ortağı olduğu Legal Yayıncılık A.Ş. ve Legal Kitabevi A.Ş. bünyesinde, hukuk yayıncılığının dijitalleşmesine katkı sunmuş; Türkiye’nin önemli hukuk veri tabanlarından biri olan Legal Online Veri Tabanı’nın gelişiminde rol almıştır.

Hakemli akademik hukuk dergilerinin yayın süreçlerinde aktif görev üstlenmiş; ayrıca Arnavutluk’ta kurduğu yayıncılık girişimi ve çok dilli hukuk dergisi çalışmalarıyla uluslararası hukuk yayıncılığı alanında faaliyet göstermiştir. Türk Borçlar Kanunu ve Türk Ticaret Kanunu başta olmak üzere temel mevzuat alanlarında hazırladığı karşılaştırmalı ve sistematik çalışmalarla hukuk literatürüne katkı sunmuştur.

Meslek örgütleri bünyesinde de çeşitli görevler üstlenmiştir. İstanbul Barosu ve Türkiye Barolar Birliği çatısı altında özellikle avukat hakları, mevzuat geliştirme ve meslek içi eğitim alanlarında çalışmalar yürütmüştür. Bunun yanında Türkiye İş Bankası ve Türkiye Bankalar Birliği Eğitim Merkezi’nde hukuk eğitmenliği yapmış; uzlaştırmacılık, yayıncılık ve meslek içi eğitim alanlarında da görev almıştır.

Hukuk, yayıncılık, sivil toplum, kültür ve sanat alanlarında çok yönlü çalışmaları bulunan Çakmakcı, halen avukatlık, yazarlık ve hukuk yayıncılığı faaliyetlerini sürdürmektedir.